Sinterklaastradities

Schoen zetten

In het verhaal over de drie dochters van zijn buurman gooide Nicolaas van Myra ’s nachts drie buidels met goud door een openstaand raam hun huis in. Deze buidels kwamen terecht in hun schoenen, die voor de haard te stonden te drogen.

Ook in andere verhalen geeft Nicolaas geld en goederen aan mensen die het moeilijk hebben. Al in de middeleeuwen kregen arme kinderen in Nederland op de feestdag van Nicolaas – 6 december – eten en nuttige cadeaus, waaronder schoenen. Zo ontstond na verloop van tijd de gewoonte om lekkernijen en cadeautjes in een van die schoenen te leggen.

Vanaf 1427 werden in de Sint-Nicolaaskerk in Utrecht op 5 december schoenen klaargezet, waar rijke Utrechters iets in stopten. Op 6 december werden alle goede gaven onder de armen verdeeld. Het zetten van de schoen was in het begin dus een volksgebruik dat alleen bedoeld voor arme kinderen. Later mochten ook andere kinderen hun schoen gaan zetten. Niet in de kerk, maar thuis, bij de haard. Het Sinterklaasfeest werd een feest voor alle kinderen, arm en rijk.

Op een schilderij van kunstschilder Jan Steen uit de 17e eeuw dat Het Sint-Nicolaasfeest heet, is te zien wat voor cadeautjes de kinderen thuis in hun schoen hebben gevonden.

Strooien

Strooien doet denken aan zaaien. Een strooiende Piet lijkt op een boer die zijn akker inzaait. Zaad is het symbool van vruchtbaarheid. Ook het strooien van rijst op bruiloften heeft hiermee te maken. In de Germaanse mythologie strooide Wodan, de god van de vruchtbaarheid, ’s nachts zaden uit over de akkers van de boeren die hem welgezind waren. Tegenwoordig strooien de Pieten bij de intocht van Sinterklaas vrolijk met pepernoten en anders snoepgoed om zich heen. Oorspronkelijk was het de kunst om ongezien snoep en pepernoten het huis in te strooien, zodat de kinderen erdoor verrast werden.

De stoomboot

Als Nicolaas van Myra reisde, deed hij dat te voet, te paard op per zeilschip. In een van de verhalen die over hem de ronde doen, redt hij het schip waarop hij meereist van een hevig noodweer. Ook in andere heiligenlegenden over hem spelen schepen, havens en de zee een belangrijke rol. Nicolaas van Myra is niet alleen de beschermheilige van de kinderen, de armen en de reizigers, maar ook die van de zeelieden.

Traditiegetrouw reist ook onze huidige Sinterklaas het liefst per schip of te paard. Toen onderwijzer Jan Schenkman in 1848 zijn boek Sint Nicolaas en zijn knecht publiceerde waren er nog net zo lang stoomschepen. Hij bedacht het lied Zie, ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan.

 

Facebooktwitter